حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 262
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
و ساير امپراطورهاى روم اعلان كردند كه مهر حامى دولت روم است زيرا پيروان اين مذهب حكومت امپراطورها را از طرف خدا ميدانستند مذهب مزبور پس از چندى بآلمان و فرانسه و انگلستان قديم سرايت كرد ( چنان كه در پاريس آثارى از اين مذهب يافتهاند ) در قرن سوّم ميلادى عيسويّت با آن در جنگ شده بالاخره در اواخر قرن چهارم ميلادى غلبه كرد باوجوداين تا حال اثراتى از مهرپرستى در نزد عيسوىها باقيمانده از جمله عيد تولّد مسيح يا ( نال ) است كه قبل از عيسويّت عيد تولّد مهر بوده امّا راجع به مهر عقيده مهرپرستها اين بود كه او از تخته سنگى پديد آمده بعد براى رفاه بشر با بديها در جنگ شد و بالاخره فاتح خواهد بود يكى از كارهاى نامى او را چنين حكايت ميكردند : روزى مهر بگاو مقدّس هرمز برخورده او را كشت خون آن حيوان در زمين منتشر و باعث حيات و زندگى گرديد از اين جهت بود كه صنعتگران معروف قديم صورت مهر را چنين ميساختند كه گاو نرى را مطيع خود نموده و قدّارهاى در سينه او فروبرده و از خون گاو كه فوران مىكند مارى ( يعنى زندگى ) فربه مىشود « 1 » مذهب عيسوى و بودائى در دوره ساسانى علاوهبر مذاهبي كه در داخلهء ايران پديد آمده بود دو مذهب ديگر از خارجه بايران سرايت ميكرد مذهب عيسوى از طرف مغرب و بودائى از طرف شمال و شرق مذهب عيسوى شاهان ساسانى در ابتداء نسبت بمذهب عيسوى كه از ادس بحدود ايران منتشر ميشد بىقيد بوده خطرى از بودن عيسوى ها در خاك ايران احساس نميكردند و ليكن وقتى كه شاپور بزرگ استرداد ولاياتى را كه ايران در زمان نرسى بروم واگذارده بود از دولت روم
--> ( 1 ) - يكى از اين حجّاريها كه از شاهكارهاى صنعت مىباشد حالا در واتيكان يعنى در در مقرّ پاپها در روم است